Prof.Dr.M.Behçet SEVİN
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı


Karotis Cerrahisi

Karotis Cerrahisi

Kliniğimizde tüm hasta gruplarında en kompleks karotis cerrahi ameliyat ve girişimleri başarıyla gerçekleştirilmektedir. Açık cerrahi yanısıra uygun vakalarda stent greftleme de gerçekleştirilmektedir.



Karotis Hastalığı

 

Karotis Endarterektomi Ameliyatı

Genel Bilgiler

Damar sertliğinin (ateroskleroz) neden olduğu darlık şahdamarının içerisinde bir kabarıklık oluşturup, beyine kan akışını engellediği gibi bazen pıhtı atmasınada yol açar ve bu olayların sonucunda inme ve felç gelişebilir. Şahdamarın (karotis) iç katmanının darlıkla beraber sıyrılarak çıkarılması ameliyatı karotis endarterektomisi olarak isimlendirilmektedir. Karotis endarterektomi ameliyatının şahdamarı darlıkları sonucu gelişebilecek inme ve felç gibi olayları engellediği ve bu alanda bilinen en etkili tedavi yöntemi olduğu bir çok araştırma ile gösterilmiştir.

Boyunun her iki yanında kalpten aldıkları oksijenli kanı taşıyan iki şahdamar (karotis) bulunur. Yaklaşık çene hizasında bu damarlar iç ve dış olarak iki ayrı damara daha ayrılırlar. Dış karotis yüz ve kafa derisini besleyen dalları verirken, iç karotis ise doğrudan kafatasına girerek beyini besler.

 

İnsanlar yaşlandıkça kanda dolaşan kolesterol ve yağ damar iç yüzünde ve duvarında plak adı verilen kabartılar içinde birikmeye başlar. Plak büyüdükçe damar daralmaya ve sertleşmeye başlar. Bu olay damar sertliği yada tıptaki adı ile ateroskleroz olarak isimlendirilir. Karotiste plak genelde iç ve dış karotis şeklinde damarın ikiye ayrıldığı yerde ve daha çok iç karotise uzanacak şekilde gelişir. Plağın yüzeyi düzensiz olduğu için zamanla kan pıhtısı ile kaplanmaya başlar. Bu olay daha da ilerlediğinde damar tamamen tıkanıp, beyine giden kan akımı önemli ölçüde azalır ve bu durum genelde felçle sonuçlanır. Bunun yanında darlığın giderek kabarması sonuçta çatlamasına ve içindeki parçaların damar duvarından kopup beyine giderek beyindeki daha küçük damarları tıkamasına ve sonucunda da felç, körlük ve konuşma bozukluklarına neden olabilir. Bu şekilde patlayarak içi bir oyuk halini almış olan plak daha sonra beyine pıhtı atması açısından büyük risk taşır.

Endarterektomi ameliyatı felç tehdidine neden olabilecek kadar daralmış damarlar için yapılır. Halen endarterektomi en yaygın yapılan damar ameliyatlarından birisidir.

Ne zaman endarterektomi yapılır?

Endarterektomi ameliyatı felç tehdidine neden olabilecek kadar ileri derecede darlık varsa ve bu olay hastada geçici yada kalıcı felç, körlük yada konuşma bozukluklarına neden olmuş ise yapılmalıdır.

  • Kişi son altı ay içerisinde hafif orta derecede felç olmuş ve karotisinde %70 den fazla darlık varsa,
  • Karotiste ileri derecede (%80 den fazla) darlık olupta, bir şikayeti olmamış ise hastanın felç geçirme riski çok yüksek olduğu için ameliyat gereklidir.

Koroner damarlarındaki hastalık nedeni ile kalp bypass ameliyatı geçirecek olan kişilerde karotis endarterektomisi hastanın durumuna göre önce, o an veya sonra yapılır.

Endarterektomi bazı durumlarda yüksek riskli olduğu için yapılmamalıdır:

  • İleri yaşta veya örneğin ileri evre kanser gibi ciddi bir hastalığı olan kişiler,
  • Boyundaki şahdamarlara erişmenin güç ve tehlikeli olduğu hastalar,
  • Beyin damarlarında örneğin anevrizma gibi eşlik eden başka hastalıkların olduğu durumlar.

Ameliyat Öncesi

Ameliyat öncesinde yapılması gereken tetkik yada incelemelerin başlıcaları karotis renkli Doppler ultrasonografisi veya manyetik rezonans anjiografi yada anjiografidir. Ameliyat darlık için yapılır. Eğer tıkanıklık saptanmış ise artık ameliyat yapılmaz. Eşlik eden hastalık yada sorunları yönünden hastalar ameliyata hazırlanırlar. Ameliyat öncesinde hastaların kan basınçlarının yüksek olmaması gereklidir.

Nasıl yapılır?

 

Ameliyat lokal anestezi yani boyuna iğne yaparak veya genel anestezi yani narkozla uyutularak yapılabilir. Boyun enfeksiyon tehlikesini azaltmak için temizlendikten sonra, boyuna uzunlamasına 10-12 cm uzunluğunda bir kesi yapılır ve karotis damarları bulunur. Bu bölgede bir çok damar ve sinir olduğu için çok dikkatli ve titiz davranılır. Daha sonra kanın pıhtılaşmasını engelleyen heparin damardan hastaya verildikten sonra şahdamarı yukardan ve aşağıdan geçici olarak özel penslerler sıkıştırılarak kapatılır. Damar uzunlamasına açılır ve darlığa neden olan plak damarın iç katmanı ile beraber damar duvarından sıyrılarak çıkarılır. Bu arada eğer beyinin kansız kaldığı gibi bir belirti olursa yada rutin olarak her zaman şant adı verilen geçici bir boru damar içine yerleştirilerek beyine kan akımı devam ettirilir. Daha sonra plağı sıyırmaya devam edilir ve işlem bittiğinde damar bir damar parçası yama olarak kullanılarak kapatılır.Sonra damar üzerindeki pensler kaldırırılarak kan akımı tekrar sağlanır. Ortalama bir ameliyat yaklaşık 1-1.5 saat, şahdamarın kapalı kaldığı süre ise 20-30 dk kadar sürer.

Ameliyat sonrası

Ameliyatı takiben hasta birkaç gün hastanede kalır. Bu süre zarfında hastanın beyin fonksiyonları, kan basıncı ve kesi hattından kanama olup olmadığı değerlendirilir. Taburcu olduktan sonra hastanın bir kaç hafta süreyle aşırı egzersiz yapmaması, araç kullanmaması ve başağrısı, boyunda şişlik yada beyin fonskiyonlarında değişiklik olursa doktora başvurması tavsiye edilir. Genelde bir kaç hafta içinde hasta normal hayatına dönebilir hale gelir.

Ameliyat sonrası damarın tekrar daralması hastaların %6 sında görülebilir. Bunu engellemek için hastalara ideal kilolarını devam ettirmeleri, yüksek kolesterol ve doymuş yağ içeren gıdaları tüketmemeleri, düzenli egzersiz yapması ve ilaçlarını düzenli kullanmaları tavsiye edilir.

Olası yan etkiler (Komplikasyonlar)

Hernekadar karotis endarterektomisi hastaların gelecekte yaşayacakları inme ve felç riskini azaltmakta etkinliği ispat edilmiş tedavi yöntemi isede, ameliyat sırasında felç geçirme olasılığı vardır. Bu risk yaklaşık %1-3 oranındadır.

Bir diğer sorun ise boyun bölgesinde yapılan ameliyat nedeni ile boyundaki sinirlerin zarar görmesi ve bunun sonucunda ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya dil hareketlerinde kısıtlılık oluşabilir. Bunların çoğu geçicidir.

Ameliyat riskini artıran başlıca durumlar:

  • Beyine giden diğer damarlarda da ileri derecede darlık ve tıkanıklıklar olması,
  • Yüksek kan basıncı,
  • Daha önce inme geçirilmiş olması,
  • Şeker hastalığı

 

 

 

Karotis hastalığı beyni besleyen karotis damarının daralması yada tıkanmasıdır. Karotis

hastalığı felç yada beyin fonksiyonlarının kaybı ile karakterize bir durum olan inme nin en önemli nedenidir.

Karotis hastalığı en sık ateroskleroz yani damar sertliğinden kaynaklanır ve karotis hastalarının çoğunda kalp damarlarının yada bacak damarlarının hastalığı bulunur. Yaşla karotis hastalığı artar. Örneğin 50 yaşın altında %1, 80 yaşında %10 ileri derecede karotis hastalığı bulunur. Karotiste darlık oluştuğunda darlığın üzerindeki pıhtıların yada darlığın içeriğinin beyine gitmesi ve beyinin ince damarlarını tıkayıp oksijensiz kalan beyin hücrelerinin ölümü gerçekleşir. Bir diğer sorun ise karotisin daralıp sonunda tıkanmasıdır. Bu durumda beyinin o tarafı beslenemediği için ciddi sonuçlara neden olur.

Belirtileri:

 

Karotis hastalarının çoğunda bir şikayet yada belirti olmaz. Ancak hastalık ilerlediğinde günün birinde aniden inme gelişebilir.

İnme bazen daha hafif şikayetlerden sonra ortaya çıkabilir. Bu şikayetler geçici iskemik atak (TIA) ismi verilir. Genellikle olay daralmış yada tıkanmış damardan beyne zaman zaman pıhtı atması ve pıhtı ile tıkanan beyin bölgesinin fonksiyonlarının kaybından kaynaklanır.

Bu şikayetle çoğu kez birkaç saat en fazla 24 saatte düzelir. Geçici şikayetler:

Geçici körlük: Genellikle bir gözde gözün tamamında yada bir kısmında körlük oluşur. Hastalar olayı “perde inmesi” şeklinde ifade ederler. Sorun çoğu kez 10-15 dakika içinde kendiliğinden düzelir.

Kol yada bacakta geçici felç:

Konuşmakta, kelimeleri düzgün sıralamakta güçlük.

Bu şikayetler çoğunlukla hiçbir iz bırakmadan genelde bir saat, en geç bir saat içinde kaybolur. Bu durum genelde daha kalıcı ve ağır olan inmenin habercisidir. Hastaların dörtte birinden fazlasında bir yıl içinde inme gelişir.

İnme aynı şikayetlerin 24 saatten uzun sürmesi durumudur. Yani körlük, vücusun bir tarafında felç, konuşma güçlüğü ve bazen şuur kaybı uzun sürelidir. Hastaların bir bölümü bu olay nedeni ile ölebilir. Sağ kalanların çok az bir kısmı hiç iz kalmadan iyileşebilirken, önemli bir grup hasta sakat kalır ve genelde başkalarına bağımlı olurlar.

Nedenleri:

En önemli neden ateroskleroz (damar sertliği) olup, şahdamarında yağ ve kalsiyum başta olmak üzere çeşitli elemanlardan oluşan bir dokunun damarı daraltması yada tıkamasıdır. Kalp koroner damarlarında yada bacak damarlarındaki damar tıkanıklığı ile aynı şekilde gelişir.

Ateroskleroz için bilinen başlıca risk faktörleri sigara, şeker hastalığı, hipertansiyon, yüksek kolesterol, aile ve akrabalarda benzer hastalıkların olmasıdır.

Tanı:

Şikayetler çoğu kez doktor için yol göstericidir. Doktor hastanın boynunu dinleme aleti ile dinleyerek karotis hastalığından şüphelenebilir. Ancak kesin tanı çeşitli görüntüleme yöntemleri ile konur.

Bunlar;

 

  • Karotis renkli doppler ultrasonografis
  • Manyetik rezonans anjiografi,
  • Bilgisayarlı tomografik anjiografi,
  • Anjiografi

Bu yöntemler hastalarda karotis hastalığı tanısı koymak için çoğu kez yeterlidir. Bazen özellikle inme durumunda beyin bilgisayarlı tomografik inceleme gerekli olabilir.

Tedavi:

 

Karotis hastalığının tedavisi karotis darlığının dercesine, beyinin kanlanmasına ve hastanın genel durumuna göre değişir. Genel olarak hastanın şikayeti varsa ve darlık %70 in üzerinde ise ameliyat gereklidir. Şikayeti olmayan hastalarda darlık %80 nin üzerinde olduğunda ameliyat gerekir. Darlığa yönelik girişim yapılsa da yapılmasa da bütün hastalarda ateroskleroz için risk azaltıcı tedavi (kolesterol düşürücü, tansiyon düşürücü tedavi) uygulanmalıdır. Bunun yanısıra kanı inceltici ilaçlar kullanılmalıdır.

 

Darlığa yönelik olarak en yaygın kullanılan tedavi yöntemi darlığa neden olan plağın damar içinden sıyrılarak çıkarılması olan endarterektomi ameliyatıdır.

Karotis endarterektomisine alternatif bir yöntem ise karotis stentlemesidir. Stentleme karotis endarterektomisine benzer ölçüde etkili ve başarılı bir yöntemdir. Her ne kadar bu alandaki çalışmalar devam etmekle beraber hastanın eşlik eden hastalıkları veya teknik nedenlerle endarterektomi ameliyatının riskli olduğu durumlarda stentleme tercih edilebilir. Stentleme lokal anestezi ile yapılabilen ve kateterlerle darlık olan damardaki darlığın genişletilmesi ve içeriye destek bir metal çerçevenin yerleştirilmesidir.




Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam17
Toplam Ziyaret27929
Saat
Linkler